سكون و مبارزه با تحرك و تحول است ، و به عبارت ديگر خاصيت مذهب را ثبات و يكنواختى و حفظ شكلها و صورتهاى موجود مىدانسته‌اند . نهرو نخست وزير فقيد هند عقايد ضد مذهبى داشته است و به هيچ دين و مذهبى معتقد نبوده است . از گفته‌هاى وى چنين برمىآيد كه چيزى كه وى را از مذهب متنفر كرده است جنبهء « دگم » و يكنواختى مذهب است . نهرو در اواخر عمر در وجود خودش و در جهان يك خلأ احساس مىكند و معتقد مىشود اين خلأ را جز نيروى معنوى نمىتواند پر كند . در عين حال از نزديك شدن به مذهب به خاطر همان حالت جمود و يكنواختى كه فكر مىكند در هر مذهبى هست وحشت مىكند . يك روزنامه نگار هندى به نام كارانجيا در اواخر عمر نهرو با وى مصاحبه‌اى به عمل آورده است ( به فارسى چاپ شده است ) و ظاهراً آخرين اظهار نظرى است كه نهرو در بارهء مسائل كلى جهانى كرده است . كارانجيا آنجا كه راجع به گاندى با وى مذاكره مىكند مىگويد : بعضى از روشنفكران و عناصر مترقى عقيده دارند كه گاندى جى با راه حل‌هاى احساساتى و روشهاى معنوى و روحانى خود اعتقادات ابتدايى شما را به سوسياليسم علمى متزلزل و ضعيف ساخت . نهرو ضمن جوابى كه مىدهد مىگويد : استفاده از روشهاى معنوى و روحانى نيز لازم و خوب است . من هميشه در اين مورد با گاندى جى هم عقيده بودم و چه بسا كه امروز استفاده از اين وسايل را لازمتر مىشمارم ، زيرا امروز در برابر خلأ معنوى تمدن جديدى كه رواج مىپذيرد بيش از ديروز بايد پاسخهاى معنوى و روحانى بيابيم . كارانجيا سپس راجع به ماركسيسم از وى سؤالاتى مىكند و نهرو برخى نارساييهاى ماركسيسم را گوشزد مىكند و دوباره همان راه حل‌هاى روحى را طرح مىكند . در اين وقت كارانجيا به وى مىگويد : آقاى نهرو ! آيا اظهارات شما كه اكنون از مفاهيم راه حل‌هاى اخلاقى و روحى سخن مىگوييد ، ميان جناب عالى با جواهر لعل ديروز ( يعنى خود نهرو در زمان جوانى ) تفاوتى به وجود نمىآورد ؟ آنچه شما مىگوييد اين تصور را ايجاد مىكند كه آقاى نهرو در شامگاه عمرش در جستجوى خداوند برآمده است . نهرو مىگويد : آرى ، من تغيير يافته‌ام . تأكيد من بر روى موازين و راه حل‌هاى